Własność rodziców

Przez wiele wieków dziecko stanowiło własność rodziców. Mogli je sprzedać, zmuszać do ciężkiej pracy, dysponować jego losem, a nawet zabić. Prawo rodzicielskie wymagało bezwzględnego posłuszeństwa graniczącego z oddawaniem czci.

Brak należytego szacunku narażał dziecko na opinię wyrodnego. Powszechne było straszenie karą z niebios za nieposłuszeństwo. Bicie było uważane za „oczyszczające" i niszczące wrodzone złe skłonności. Nawet grzeczne dzieci mogły być „zapobiegawczo" poszturchiwane. Uważano, że zbytnia czułość psuje charakter, preferowano więc surowe metody wychowawcze.

Potomków zamożnych rodów od wczesnego dzieciństwa poddawano „tresurze" - nie wolno było szurać nogami, garbić się, wywracać oczami, biegać, hałasować. Bardzo wcześnie przyuczano dzieci do dorosłych zachowań oraz przestrzegania etykiety. Nawet śmiech był poddany restrykcjom. Niedopuszczalne było głośne śmianie się, wykrzywianie przy tym ust czy unoszenie brwi. Dobre maniery zabraniały też dziecku marszczenia nosa, ziewania i kichania przy dorosłych. Dzieci nie odzywały się niepytane, w ogóle lepiej, gdy milczały, a zagadnięte przez dorosłego dostosowywały się do tematu.

W bogatych domach małe dzieci nie jadały przy wspólnym stole. Posiłki spożywały pod okiem służby. Do stołu zasiadały dopiero wtedy, gdy opanowały sztukę kulturalnego zachowania podczas posiłku.

W rodzinach chłopskich dzieci jadały na końcu - najpierw pożywiali się dorośli, szczególnie mężczyźni, którzy pracowali na utrzymanie rodziny. Wiejskie dzieci były traktowane jak tania siła robocza. Do ich obowiązków należała opieka nad młodszym rodzeństwem, pasanie świń i krów, zbieranie „zielonego" dla zwierząt, pomoc w żniwach, zbieranie runa leśnego oraz chrustu na opał, dbanie o obejście, hodowanie drobiu.