Szczepionki są antygenami podawanymi człowiekowi w sposób zamierzony, w celu wytworzenia w organizmie przeciwciał oraz zainicjowania tzw. pamięci immunologicznej. W zależności od rodzaju szczepionki, liczby szczepień i ogólnego stanu organizmu tzw. odporność poszczepienna utrzymuje się od kilku tygodni do kilku lat.

Kalendarz do wyboru

Szczepienia ochronne u dzieci realizowane są według obligatoryjnego kalendarza szczepień, ustalanego co roku przez Ministerstwo Zdrowia. Wszystkie szczepienia, które się tam znajdują, są obowiązkowe i bezpłatne. Dziecko jest szczepione w swojej przychodni rodzinnej przez przeszkoloną pielęgniarkę. O ich wykonanie ma obowiązek zadbać matka i lekarz rodzinny.

Równolegle istnieje też program szczepień dodatkowych, które ze względu na brak środków w budżecie państwa nie znalazły się na liście obowiązkowej, a koszt ich zakupu pokrywają rodzice. Szczepienia zalecane to szczepienia zapobiegające takim chorobom jak: biegunki rotawirusowe, WZW B (dla grup nieobjętych szczepieniami obowiązkowymi), WZW A, grypa, kleszczowe zapalenie mózgu, ospa wietrzna oraz zakażenia wywołane przez bakterie Streptococcus pneumoniae i Neisseria meningitidis.

W Polsce za te szczepienia musimy płacić, natomiast w wielu krajach UE i USA są one bezpłatne i obowiązkowe. – Uzupełnienie obligatoryjnego kalendarza szczepień tymi zalecanymi stanowi optymalne zabezpieczenie dziecka przed chorobami zakaźnymi – uważają lekarze.

Pięć czy jedna?

Rozróżniamy szczepionki pojedyncze, chroniące przed jedną chorobą (dominujące w Polskim Kalendarzu Szczepień Ochronnych wśród szczepień obowiązkowych) oraz szczepionki skojarzone, uodparniające przeciwko kilku chorobom. Stosowanie szczepionek skojarzonych niesie za sobą wiele korzyści: zmniejsza liczbę ukłuć, oszczędza strachu, cierpienia i łez małym pacjentom, zmniejsza ryzyko wystąpienia niepożądanych objawów poszczepiennych, związanych z kilkoma wkłuciami, zmniejsza także koszty profilaktyki. W jednej strzykawce można zamknąć szczepionkę nawet przeciwko pięciu chorobom. Przykładem jest szczepionka Di-Per-Te przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio oraz szczepionka przed zakażeniami wywołanymi przez bakterię Hib (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych) i sepsę, zapalenie płuc oraz bardzo groźne zapalenie krtani Stosowanie szczepionek skojarzonych wzmaga odpowiedź immunologiczną i ostateczną odporność organizmu.

Naprawdę warto!

Nie ma lepszego i tańszego sposobu profilaktyki chorób zakaźnych niż szczepienia ochronne. Leczenie jest zawsze droższe niż sama choroba, a jej przebieg trudno przewidzieć. – Nie jesteśmy w stanie powiedzieć, który pacjent zakończy chorobę na pierwszym etapie, a który będzie chorował bardzo ciężko... W tej chwili wiemy, że zachowania prozdrowotne są najważniejsze. Proszę się szczepić! – apeluje Ewa Maria Duszczyk z Kliniki Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. – Nikt nie zwróci nam bólu, cierpienia i pełni zdrowia.

Uproszczony kalendarz szczepień u dzieci

WIEK                                                    SZCZEPIENIE

                                
W ciągu 24 godz. po urodzeniu     Gruźlica (szczepionka BCG – śródskórnie), WZW  typu  B                                                              (domięśniowo), WZW (domięśniowo)

2 miesiąc życia                                 Błonica, tężec, krztusiec (tzw. Di-Per-Te – podskórnie)
                                                             Choroba Heinego-Medina (doustnie)

3/4 miesiąc życia                              Błonica, tężec, krztusiec (tzw. Di-Per-Te – podskórnie)
                                                             Choroba Heinego-Medina (doustnie)

5 miesiąc życia                                 Błonica, tężec, krztusiec (tzw. Di-Per-Te – podskórnie)
                                                             Choroba Heinego-Medina (doustnie)

12 miesiąc życia                              WZW (domięśniowo)
                                                            Gruźlica (szczepionka BCG – śródskórnie)

13/14 miesiąc życia                         Odra (domięśniowo) – można też podać szczepionkę potrójną przeciw odrze +                                                             śwince + różyczce. Szczepienie potrójną szczepionką jest odpłatne.

16/18 miesiąc życia                         Błonica, tężec, krztusiec (tzw. Di-Per-Te – podskórnie)
                                                             Choroba Heinego-Medina (doustnie)

6 rok życia                                       Błonica, tężec, krztusiec (tzw. Di-Per-Te – podskórnie)
                                                          Choroba Heinego-Medina (doustnie)

7 rok życia                                       Odra (podskórnie) i Gruźlica (szczepionka BCG – śródskórnie)

11 rok życia                                     Choroba Heinego-Medina (doustnie)

12 rok życia                                     Gruźlica (szczepionka BCG – śródskórnie)

13 rok życia                                     Różyczka (podskórnie) – dziewczynki, różyczka w ciąży  grozi wadami płodu

14 rok życia                                     Błonica, tężec (Di-Te – podskórnie)

18 rok życia                                     Gruźlica (szczepionka BCG – śródskórnie)

19 rok życia                                     Błonica, tężec (Di-Te – podskórnie)