Połóg (z łac. puerperium) jest to okres trwający około 6-8 tygodni, podczas którego zachodzi wiele procesów mających na celu cofanie się zmian, które zaszły w organizmie kobiety w czasie ciąży i podczas porodu. Z medycznego punktu widzenia najistotniejsze są odnowa i gojenie się ran powstałych w czasie porodu (a więc po odklejeniu się łożyska, nacięciu, pękaniu czy zszyciu krocza), zmniejszenie wielkości i masy macicy (tzw. zwijanie się - inwolucja macicy) oraz przywrócenie czynności fizjologicznej jajników.

Odrębną sytuację stwarza zastosowanie cesarskiego cięcia. Nie jest to naturalny sposób rodzenia, tylko poważna operacja, po której rana ma prawo dłużej boleć i goić się, nawet ok. 2 miesięcy. Pamiętać należy także, że kobieta, u której zastosowano cesarskie cięcie, powinna się bardziej oszczędzać. Bezwzględnie zakazane jest dźwiganie ciężarów, zginanie się w pasie, a karmienie dziecka piersią powinno się odbywać najlepiej w pozycji leżącej, gdyż wówczas rana jest najmniej bolesna. Po cesarskim cięciu mogą także dokuczać inne dolegliwości, jak np. trudności w głębokim oddychaniu czy kaszlu.

Ból i higiena

Ból poporodowy związany jest przede wszystkim z bólem krocza. Po porodzie jest ono naciągnięte, poranione i posiniaczone. Czasem wymagane jest także nacięcie. Nacięte krocze w ciągu kilku tygodni powinno się zagoić, a dokuczliwy ból ustąpić pod warunkiem, że stosujemy podstawowe zasady. Pierwszą jest odpowiednia higiena intymna, która jednocześnie ma na celu zapobiegnięcie groźnym infekcjom. Lekarze ginekolodzy i położne zalecają podmywanie i osuszanie krocza co najmniej 3 razy dziennie, a także po każdym skorzystaniu z toalety. Do mycia należy używać specjalnych jałowych zestawów oraz przegotowanej wody z dodatkiem środków antyseptycznych (polecane jest szare mydło, a także kilka kropel olejku herbacianego). W późniejszym etapie połogu można już skorzystać z jednorazowych myjek, ręczników i płynów do higieny intymnej. Pamiętajmy także, że nie wolno kąpać się w wannie, tylko używać prysznica. Istotne jest również, aby bielizna była bawełniana, przewiewna lub jednorazowa.

Nacięte i zszyte krocze jest źródłem dokuczliwych dolegliwości. Często pojawia się obrzęk wywołany uciskiem szwów. Wtedy znaczną ulgę przynoszą okłady z lodu zawiniętego w jałową ściereczkę. Aby ból zmniejszyć, należy unikać długiego stania, bo tkanki krocza są wtedy zbyt napięte, pomaga natomiast masowanie krocza na zmianę ciepłą i zimną wodą z prysznica, a także stosowanie na rany okładów z rumianku, nagietka, arniki. W przypadku gdy rana źle się goi, można zastosować okłady z rivanolu.

Życie codzienne w połogu

Pojawiające się po porodzie kłopoty z siadaniem mogą dokuczać nawet przez ponad 2 tygodnie. W związku z tym nie zaleca się siadania, ewentualnie można posłużyć się specjalnym dmuchanym czy wypełnionym granulatem kółkiem. Preferowana jest jednak pozycja półleżąca lub leżąca. W razie trudności ze wstaniem najpierw można uklęknąć, podeprzeć się dłońmi i dopiero spuścić stopy na podłogę.

Niestety, zdarza się, że dochodzi do zakażenia krocza, szczególnie gdy podczas parcia rodząca kobieta oddała stolec. Infekcja rozwija się dopiero parę dni po porodzie i objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem, bólem oraz wysoką gorączką. W tym wypadku bezwzględnie konieczna jest antybiotykoterapia. Nie można również lekceważyć tego, gdy ból naciętego krocza koncentruje się w jednym miejscu, pulsuje i narasta. Objawy te mogą sugerować, że w tym miejscu utworzył się krwiak i powinny skłaniać do konsultacji medycznej.

Problemy w toalecie. Ból krocza (a także przyczyny emocjonalne - strach przed puszczeniem szwów założonych w czasie porodu po nacięciu krocza) często uniemożliwiają kobiecie oddanie moczu i wypróżnienie się. Mimo iż jest to strach nieuzasadniony, problemy w toalecie są dość częste. Trudności w oddawaniu moczu są zwykle przejściowe, jednak dobrze jest zmobilizować się, aby opróżnić pęcherz po 6 godzinach od porodu, by umożliwić zwijanie się macicy. Pomocne okazuje się w tym wypadku oddawanie moczu pod prysznicem. Natomiast jeśli chodzi o problemy z wypróżnianiem, pamiętajmy, że w ciągu 2-3 dni po porodzie, kobiety z reguły i tak nie oddają stolca. Po tym okresie wypróżnianie powinno powrócić, a aby pomóc w regulacji jelit, należy stosować odpowiednią lekkostrawną i bogatą w witaminy dietę, a tym samym unikać posiłków zawierających składniki zapierające (czekolada, banany, jagody, biały chleb), lecz skupić się na produktach z dużą ilością błonnika (suszone śliwki, jabłka, kiwi, morele, rodzynki, pieczywo pełnoziarniste). Zaleca się również przyjmowanie dużej ilości płynów. Dodatkowo, w miarę możliwości kobieta nie powinna leżeć cały czas, gdyż umiarkowane spacerowanie sukcesywnie pobudza i reguluje pracę jelit. W przypadku gdy problem nie mija, można skorzystać z dostępnych w aptece bezpiecznych czopków glicerynowych.