Obraz kliniczny zakażeń grzybiczych

Czynnikami chorobotwórczymi grzybicy skóry gładkiej i owłosionej są różne gatunki dermatofitów z rodzaju Trichophyton, Epidermophyton, Microsporum. Często źródłem zakażenia są zwierzęta domowe. Grzybica strzygąca powierzchowna ma postać okrągłych wyraźnie odgraniczonych ognisk rumieniowo-złuszczających, czasem dotkliwie swędzących. Zmiany te mogą występować wszędzie, a ich cechą charakterystyczną jest obwodowe powiększanie się. Ten rodzaj grzybicy często przeradza się w postać strzygącą głęboką. Występuje ona na brodzie u mężczyzn, okolicy pachwinowej, owłosionej głowie dzieci. Grzyby, przenikając do kanału i osłonki włosa, powodują zapalenie mieszka włosowego,   pojawiają się krosty i świąd. Natomiast ogniska z krótko ułamanymi ponad skórą włosami wykazującymi lekkie złuszczanie, bez rumienia są objawem grzybicy drobnozarodnikowej. Występuje ona zwykle na głowie dzieci w wieku szkolnym i jest bardzo  zakaźna.

W aptece najczęściej pacjenci zgłaszają nam problem grzybicy stóp oraz paznokci. Liczne możliwości zakażenia są przyczyną szybkiego rozprzestrzeniania się choroby. Ponieważ grzyby preferują wilgotne i ciepłe środowisko, można stwierdzić ich obecność w salach gimnastycznych, na basenach, pod prysznicami, w łaźniach. Ciasne obuwie i syntetyczne skarpety usposabiają do zakażenia, ponieważ nasilają pocenie się stóp. Czynnikami chorobotwórczymi są: Epidermophyton floccosum i różne gatunki Trichophyton. Grzybica stóp rozpoczyna się w przestrzeniach międzypalcowych (głównie 3 i 4 przestrzeń). Obserwuje się złuszczanie i narastanie białych, zmacerowanych mas naskórka. W wyniku tego dochodzi do powierzchownych uszkodzeń skóry. Niekiedy zmiany obejmują także inne części stopy. Jeśli zakażenie jest silne, może dojść do reakcji alergicznych (drobne pęcherzyki, silny świąd).

Pogrubienie, kruchość i żółtawe zabarwienie płytek paznokciowych są charakterystycznymi objawami grzybicy paznokci. Przyczyną zakażenia są różne gatunki dermatofitów, drożdżaki, rzadziej grzyby pleśniowe. Warto pamiętać, że powstawanie grzybicy paznokci jest uwarunkowane uszkodzeniem ich wzrostu na skutek chorób, czynników mechanicznych czy chemicznych (zdrowe paznokcie nie są atakowane). Chirurgiczne zdjęcie płytek w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym uznaje się za najwłaściwszą metodę postępowania w tego rodzaju zakażeniach. Płytkę paznokciową można także usunąć (częściowo) za pomocą maści z jodkiem potasu. Opatrunek należy zmieniać codziennie po ciepłej kąpieli. Po około 3-4 tygodniach można łatwo oddzielić i usunąć chorobowo zmienioną płytkę.

Następnie zaleca się oczyszczenie (za pomocą pilniczka do paznokci) zakażonego miejsca z pozostałych mas rogowych. Dopiero leczenie pooperacyjne obejmuje stosowanie roztworów i maści przeciwgrzybiczych, aż do całkowitego odrośnięcia paznokci. Wynika  to z faktu, iż preparaty przciwgrzybicze nie wnikają do żywych warstw naskórka i są aktywne tylko powierzchownie, w przypadkach głębokich zakażeń leczenie miejscowe jest mało skuteczne.

Zakażenie Pityrosporum orbiculare uwidacznia się w postaci wyraźnie odgraniczonych, lekko złuszczających się jasnych plam, rzadko zlewających się w większe płaszczyzny. Przy potarciu  drewnianą szpatułką obserwuje się otrębiaste złuszczanie określane jako „objaw wiórowy”. Zmiany te są charakterystyczne dla łupieżu pstrego. Jest to często występująca grzybica powierzchownych warstw naskórka ze słabo nasilonym odczynem zapalnym. Lokalizuje się prawie wyłącznie na tułowiu.