- Czy pacjenci są w stanie ogarnąć natłok informacji dotyczących diety, drobiazgowo analizować, co i kiedy jedzą?

- Często są zagubieni, dlatego wskazówki dotyczące naszego jadłospisu powinny być maksymalnie proste. Im prostsze zalecenia tym większa współpraca pacjenta, zrozumienie i tym większy sukces terapeutyczny. Nie można przerazić człowieka zarzucając go terminologią, zaleceniami ciągłego ważenia czy nieustannego liczenia kalorii.

- Mniej węglowodanów, proszę zamienić tłuszcze nasycone na nienasycone…

Właśnie, to są często niezrozumiałe dla pacjenta informacje, chory wstydzi się zapytać, że nie rozumie, że nie wie, co to znaczy, dlatego tak ważna jest prosty komunikat – trzeba wyraźnie powiedzieć, że dieta ma być bogata w warzywa i owoce, trzeba ograniczyć mięso, jeść jak najmniej słodyczy, ciast.

- Soków również?

Oczywiście i to z wielu powodów, są soki, które zawierają nie tylko dużą ilość cukru i kalorii, ale także zawierają konserwanty, które mają sól. Pacjenci nie wiedzą, że pijąc sok spożywają nie tylko duże ilości glukozy, ale i soli, która ma niekorzystne działanie dla układu sercowo-naczyniowego. Soki naturalne, świeżo wyciskane są lepsze, bo nie są dosładzane, zawierają tylko naturalną słodycz owoców i warzyw, ale też nie należy z nimi przesadzać. Wcale nie musimy pić litra soku dziennie, mimo wszystko lepsza jest woda.

- Czy ludzie stosują się do prostych zaleceń?

Potrafią je zrozumieć i łatwiej im się dostosować. Podstawa to małe kroki – z mojego doświadczenia wynika, że nie można nikomu kazać schudnąć 20 kg, trzeba zachęcić, by schudł 3, 5 kg a potem, jak to się uda, jeszcze 5 kg. To go motywuje do pracy nad sobą. Daje też dobry przykład rodzinie, znajomym.

- Taki pacjent chudnie szybciej, łagodniej?

Tak, jeśli powiemy mu, że nie musi od razu biec maratonu i zrezygnować z wszystkiego, co lubi, to będzie mu łatwiej osiągnąć sukces, czyli schudnąć. Dodatkowo, jeśli zacznie się więcej ruszać to efekt będzie murowany. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca pół godziny spaceru dziennie. Wystarczy zmienić jeden swój nawyk, by chronić serce – może to być rezygnacja z samochodu, może to być spacer na kolejny przystanek autobusowy, rezygnacja z windy – proste rzeczy.

- Dieta i ruch wystarczą, by uchronić się przed zawałem czy miażdżycą?

W wielu przypadkach tak, lenistwo i objadanie się to główne nasze grzechy cywilizacyjne. Oczywiście palenie papierosów i dbałość o naszą psychikę, umiejętność relaksowania się to też się liczy. Stres nas zabija.

- Ale jak uniknąć stresu? To nierealne.

Pewnie nie można go uniknąć, ale można nauczyć się go pokonywać, inaczej na niego reagować. Ćwiczenie czyni mistrza. Wystarczą krótkie momenty relaksu, krótkie odpoczynki, wyjście na dwór, oderwanie się od problemu i zajęcie czymś innym. Liczą się drobne kroki, drobne zmiany.

- Czy te zalecenia dotyczą pacjentów po zawale? Do niedawna taki człowiek miał zalecenia, by się oszczędzać, co w praktyce oznaczało rezygnację z aktywności fizycznej.

To się zmieniło na przełomie ostatnich lat. Rehabilitacja ruchowa po zawale rozpoczyna się jeszcze w szpitalu. Leczenie ruchem jest jednym z elementów leczenia chorób wieńcowych. Nie należy nikogo straszyć, że nadmierny wysiłek doprowadzi do kolejnego zawału czy zaostrzenia choroby wieńcowej, wręcz przeciwnie jest to niezwykle ochronny czynnik, ponieważ taki systematyczny wysiłek fizyczny powoduje otwieranie się nowych naczyń w sercu, lepsze ukrwienie mięśnia sercowego i właśnie ochronę przed tym, co się już stało, czyli przed zawałem. Jeżeli chory po zawale boi się ruchu naraża się na zamykanie się naczyń, dla swojego dobra więc powinien ten strach przemóc.

- Czy człowiek z problemami kardiologicznymi może uprawiać każdy rodzaj sportu?

Nie, musi unikać wysiłku fizycznego polegającego na dużym naprężeniu np. maksymalnych wysiłków na siłowni, czy maksymalnych wysiłków dynamicznych – zbyt duża liczba basenów. Wszystkie wysiłki statyczne np. naciśnięcie jakiejś sprężyny i walczenie z nią zawsze podnosi ciśnienie i może wywoływać powikłania sercowo-naczyniowe, natomiast wysiłki dynamiczne – rower, bieganie, pływanie są wysiłkami bardzo korzystnymi, oczywiście pod warunkiem, że nie uprawiamy ich wyczynowo.

Piotr Gryglas, doktor nauk medycznych. Ukończył Akademię Medyczną w Warszawie, od 1998 roku prowadzi Indywidualną Specjalistyczną Praktykę Lekarską w zakresie chorób wewnętrznych. W latach 2000-2003 był osobistym lekarzem premiera RP, a od 1996 roku do 2003 roku pełnił obowiązki starszego asystenta przy Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego. W 2007 roku został również specjalistą w hipertensjologii, a w 2008 roku - w kardiologii.