Gorączką określa się stan podwyższonej temperatury ciała powyżej normy. Jest to objaw adaptacyjny organizmu na czynniki: infekcyjne (zakażenia – wirusami, mykoplazmami, bakteriami, grzybami chorobotwórczymi, pasożytami), immunologiczne (choroby reumatyczne) czy toksyczne. Gorączka może mieć podłoże zapalne (choroby jelit), hormonalne (nadczynność tarczycy), nowotworowe (białaczki, chłoniaki, guz mózgu). Innymi przyczynami podwyższonej temperatury ciała są np. uszkodzenia naczyń, udar cieplny, odwodnienie, zastosowanie niektórych leków.

Objawami towarzyszącymi gorączce są przeważnie: dyskomfort, osłabienie, brak apetytu, uczucie rozbicia i zimna, dreszcze, czasem  mdłości, ból mięśni i głowy. Bardzo ważne jest ustalenie przyczyny podwyższonej temperatury i wdrożenie odpowiedniego leczenia. W środowisku medycznym od wielu lat istnieją sprzeczne opinie na temat zasadności rutynowego zwalczania gorączki – naturalnej i korzystnej reakcji obronnej organizmu (zwłaszcza w infekcjach wirusowych). Jednocześnie zwraca się uwagę na konieczność szybkiego obniżania temperatury  u dzieci  zagrożonych drgawkami gorączkowymi, a także u osób dorosłych z niewydolnością krążeniową lub oddechową.

Prawidłowa temperatura ciała

U zdrowej osoby prawidłowe wartości ciepłoty ciała różnią się,  w zależności od wybranego miejsca pomiaru i wynoszą.:

    ¬    pod pachą – 36,6 °C
    ¬    w jamie ustnej – 36,9 °C
    ¬    w odbycie – 37,1 °C
    ¬    w uchu – 37,1 °C

Temperatura ciała ulega wahaniom także w rytmie dobowym – najniższa jest nad ranem (około godziny 4.00), najwyższa w ciągu dnia (około 16.00). Ciepłota ciała zmienia się ponadto u kobiet w czasie cyklu miesięcznego, co przy regularnej obserwacji (u osoby zdrowej) umożliwia ustalenie terminu owulacji. Co ciekawe, do zmiany temperatury ciała może dojść w warunkach długotrwałego wysiłku fizycznego (wzrost niezależny od temperatury otoczenia) .

Za regulację i kontrolę temperatury ciała odpowiedzialne są:

    ¬    termoreceptory ( w skórze, mięśniach, górnych drogach oddechowych, naczyniach żylnych, przewodzie pokarmowym),
    ¬    termodetektory (w podwzgórzu, szyjnej części rdzenia kręgowego),
    ¬    ośrodek termoregulacji (w podwzgórzu)
    ¬    efektory układu termoregulacji (układ krążenia, gruczoły potowe, mięśnie szkieletowe, wątroba, tkanka tłuszczowa).

Podwyższona temperatura ciała

U człowieka stanem podgorączkowym określa się temperaturę ciała powyżej 37 °C, zaś wartość przekraczająca 38 °C nosi miano gorączki. Maksymalna temperatura ciała wywołana gorączką lub przegrzaniem organizmu, przy której możliwe jest przeżycie, wynosi 42°C. Na uwagę zasługuje fakt, iż w wieku starszym wewnętrzna temperatura może wynosić 35°C, nie włączając mechanizmów drżenia mięśniowego.