Gdy boli gardło, trudno udawać, że wszystko jest w porządku, tak kiepsko się wówczas czujemy. Ból towarzyszy bowiem i utrudnia mówienie, jedzenie, picie, nasila się podczas łykania. Jest odczuwalny jako drapanie, kłucie, pieczenie. Do tego dochodzi czasem złe samopoczucie, rozbicie, ból głowy i mięśni, podwyższona temperatura. Gdy zajrzymy do gardła, okazuje się, że jest ono przekrwione, rozpulchnione. Czasem infekcja atakuje też spojówki (mamy „ropę" w oczach i zaczerwienione białka), obrzmiałe i bolesne mogą być również węzły chłonne na szyi.

Wirusy są wszędzie

Gardło może boleć z wielu powodów. - Ból najczęściej jest objawem niegroźnych infekcji wirusowych, które nie wymagają podania antybiotyków. Antybiotyki nie hamują rozwoju infekcji wirusowych, dodatkowo osłabiają tylko organizm - mówi dr med. Jerzy Mierzwiński, ordynator Oddziału Otolaryngologii Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego w Bydgoszczy.

Infekcjami wirusowymi możemy zarazić się w wielu miejscach: pracy, szkole, autobusie, kinie; wszędzie tam, gdzie jest wiele osób, jest też wiele wirusów. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, co oznacza, że osoba chora nie musi na nas bezpośrednio kichnąć czy kaszlnąć. Wystarczy, że jest w pobliżu, rozmawia z nami, poda rękę. Wirusy nie zaatakują jednak każdego. Kto ma wysoką odporność, oddycha prawidłowo, czyli przez nos, uprawia sporty i nie pali papierosów, ma znacznie większe szanse nie zachorować. Osoby o słabej odporności, niezahartowane, przemęczone fizycznie, niedożywione czy żyjące w ciągłym stresie są już w trudniejszej sytuacji. Ich stan otwiera wrota infekcjom. Przyczyną może być także wyziębienie, od którego często wszystko się zaczyna.

Szalik, sól, aerozol

- Ból gardła spowodowany przez wirusy leczymy objawowo. Podajemy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, jeśli temperatura przekroczy 38 st. C - także przeciwgorączkowe. - Trzeba też pamiętać o nawadnianiu organizmu - dodaje dr Józef Mierzwiński.

Należy więc dużo pić, godne polecenia są naturalne preparaty zawierające duże ilości witaminy C czy składników przeciwzapalnych, takich jak miód (jeśli nie jesteśmy uczuleni na pyłki, których duże ilości zawierają miody), cytryna lub mieszanki z sokiem malinowym czy z czarnego bzu, które możemy dodać do herbaty. Wszystkie napoje podawane chorym powinny być w temperaturze pokojowej, zbyt gorące i zbyt zimne będą dodatkowo podrażniać gardło, podobnie drażniąco zadziałają dym papierosowy, alkohol, ostre przyprawy.

Objawy bólu gardła łagodzi umiarkowane ciepło - stosować można ciepłe okłady na szyję oraz płukanie gardła roztworem soli czy mieszankami preparatów ziołowych ogólnie dostępnych w aptekach, przykładem mogą być rumianek, szałwia czy kora dębu. Działają one odkażająco i przeciwzapalnie. Alternatywą jest stosowanie preparatów miejscowo odkażających i łagodzących ból, które stosujemy w aerozolu, tabletkach do ssania lub płynach do płukania gardła. Preparatów tych jest sporo i każdy lekarz ma swoje preferencje.

Czasem nie chce przejść

Po kilku dniach opisanej kuracji ból gardła powinien ustąpić. Tak dzieje się w około 80 proc. przypadków. Niestety, nie zawsze. Czasem objawy pozostają lub mogą się nasilać.

- Bólu, który nie ustępuje po kilkudniowym leczeniu objawowym, nie można lekceważyć. Trzeba udać się do lekarza, bo może to oznaczać, że mamy do czynienia z poważniejszym zachorowaniem, np. z anginą, w przypadku której konieczne jest podanie antybiotyków - tłumaczy dr Józef Mierzwiński. - Angina ma charakterystyczne objawy. Powiększone są węzły chłonne, pojawiają się białe naloty na migdałkach, ból gardła nasila się, trudno jest przełykać. Należy leczyć ją intensywnie, gdyż może ona wywołać bardzo poważne powikłania ogólnoustrojowe. Boimy się szczególnie anginy paciorkowcowej, która nie ogranicza się do migdałków. Toksyny produkowane przez paciorkowce mogą uszkadzać narządy wewnętrzne: stawy, nerki i serce.

W erze, gdy nie było jeszcze antybiotyków, takie powikłania po anginie były częste i stanowiły bardzo poważny problem, szczególnie u dzieci.