Zespół jelita drażliwego (angielski skrót IBS – irritable nowel syndrome) objawia się przede wszystkim nawracającym i długotrwałym (przynajmniej trzymiesięcznym) bólem brzucha umiejscowionym zwykle w lewym dole biodrowym. Jego intensywność ma charakter indywidualny i zmienny, przeważnie nasila się po posiłkach, a zmniejsza po oddaniu stolca lub gazów. Może pojawić się o dowolnej porze dnia, ale nie występuje we śnie.

Drugą charakterystyczną cechą tej choroby jest zmiana rytmu wypróżniania się. Chorzy najczęściej cierpią na zaparcia ze wzdęciami, ale mogą również skarżyć się na biegunki z nadprodukcją śluzu (ale bez krwi) lub naprzemienne występowanie rozwolnień i zaparć. Biegunkowy typ tej choroby charakteryzują więcej niż 3 wypróżnienia na dobę oraz luźny stolec o małej objętości, z kolei zaparciowy – mniej niż 3 wypróżniania w ciągu tygodnia oraz stolec zbity.

Zespołowi jelita drażliwego może towarzyszyć ponadto uczucie ciężkości w brzuchu narastające w ciągu dnia i po spożyciu posiłku, nudności, wymioty, odbijanie oraz liczne dolegliwości spoza układu trawiennego, takie jak bóle głowy, nadmierne pocenie się, częste oddawanie moczu, kołatanie serca, zaburzenia miesiączkowania oraz ogólne osłabienie. Objawy zespołu są charakterystyczne także dla innych chorób (np. pasożytniczych, wrzodowych, nowotworowych, zapalenia wyrostka robaczkowego, pęcherzyka żółciowego, trzustki, zaburzeń wchłaniania laktozy), dlatego diagnoza IDS powinna nastąpić dopiero po wykluczeniu wszystkich możliwych schorzeń. Wiąże się to z długim procesem rozpoznania choroby, który przeciętnie trwa aż trzy lata!

Przyczyny

U pacjentów cierpiących z powodu IBS nie zaobserwowano zmian anatomicznych, biochemicznych lub chorobowych w jelitach, stwierdzono natomiast zaburzenia ich motoryki. W zespole jelita drażliwego ruchy perystaltyczne jelit stają się intensywniejsze i częste, co prowadzi do wymienionych wyżej objawów chorobowych. Nadmierną czynność jelit wywołują głównie czynniki psychiczne: stres, stany depresyjne i lękowe, frustracja, agresja oraz fobie (zwłaszcza karcynofobia), ale także dieta ubogoresztkowa (czyli ograniczona w błonnik pokarmowy), alergie na żywność, niektóre leki, zakażenia drożdżakami czy rozrost flory bakteryjnej.