Blisko połowę nagromadzonych resztek pokarmowych usuwa się przez płukanie jamy ustnej. Producenci oferują szeroki wybór przeznaczonych do tego płynów (pielęgnacyjnych oraz stosowanych pomocniczo w leczeniu chorób zębów i przyzębia). Dla osób z problemem osadzającego się kamienia wskazane są produkty z chlorkiem cynku, który przeciwdziała krystalizacji płytki nazębnej. Płyny z fluorkiem sodu przyspieszają proces reminalizacji szkliwa, wzmacniają dziąsła.

Niektóre owoce i warzywa skutecznie usuwają miękkie naloty z uzębienia. Są to m.in.: marchew, seler, rzodkiewka, jabłka, pomarańcze, orzechy. Podobne właściwości ma chleb razowy. Pokarmy te stanowią dodatkowy i wygodny sposób oczyszczania zębów po posiłku, w sytuacjach uniemożliwiających umycie zębów.

Szczególnie trudno utrzymać właściwą higienę: powierzchni stycznych, przestrzeni międzyzębowych, pod przęsłami mostów, okolic aparatów ortodontycznych, wszczepów zębowych, bruzd i zagłębień na powierzchni żujących bocznych zębów, furkacji obnażonych korzeni i głębszych kieszeni dziąsłowych. Z tego względu, oprócz pasty i szczotki do zębów, płynów do płukania jamy ustnej, należy używać dodatkowych przyborów higienicznych: wykałaczek, nici i taśm dentystycznych, szczoteczek międzyzębowych.

Niedostateczna dbałość o higienę jamy ustnej może prowadzić do powstania płytki bakteryjnej, w postaci białego nalotu na powierzchni zębów (biofilm). Jest ona głównym czynnikiem wywołującym stan zapalny dziąseł i przyzębia, prowadzi do próchnicy, halitozy i wielu innych schorzeń, także układowych.

Uwaga: choroby zębów

1. Próchnica według definicji WHO jest procesem patologicznym pochodzenia zewnątrzustrojowego, który prowadzi do odwapnienia i proteolitycznego rozpadu twardych tkanek zęba. Choroba ta dotyczy osób w każdym wieku i jest niezwykle rozpowszechniona. Liczba osób na świecie dotkniętych próchnicą sięga 5 miliardów. Próchnica najczęściej występuje w państwach Azji i Ameryki Łacińskiej, rzadziej w państwach Afryki. Jednak badania pokazują rosnącą tendencję wzrostu zachorowalności w tym regionie (konsumpcja cukru).

2. Wspomniana powyżej halitoza oznacza przykry zapach z ust, określany jako cuchnący oddech. Jest to bardzo powszechny problem (występuje od czasu do czasu u około jednej czwartej osób z populacji ogólnej). W około 9 na 10 przypadków jej źródłem jest jama ustna, w tym przede wszystkim język. Przyczyną halitozy jest rozkład  nieusuniętych resztek pokarmowych, składników śliny, martwych komórek naskórka przez Gram-ujemne bakterie. W wyniku tego procesu zostają uwolnione lotne związki siarki, substancji odpowiedzialnych za powstawanie przykrego zapachu z ust. Istnieje szereg czynników sprzyjających halitozie. Należą do nich: spożywanie alkoholu, palenie papierosów, zażywanie niektórych leków, stres, oddychanie przez usta, próchnica, paradontoza, zapalenie dziąseł, kandydoza, zmniejszenie przepływu śliny. Jest to bardzo kłopotliwe schorzenie, istotnie utrudniające kontakty międzyludzkie. W jego redukcji skuteczne są płyny do płukania jamy ustnej, dezaktywujące bakterie (bytujące na powierzchni języka), a także neutralizujące przykry zapach.

O właściwą higienę zębów i przyzębia trzeba dbać nie tylko z powodów estetycznych. Obecnie sugeruje się, że bakterie jamy ustnej są oportunistycznymi patogenami wywołującymi: infekcyjne zapalenie wsierdzia poprzedzone bakteriemią, choroby sercowo-naczyniowe, aspiracyjne zapalenie płuc, mają także wpływ na niską masę urodzeniową dziecka, przedwczesny poród, pogarszają przebieg cukrzycy.

Bibliografia
1. Ziętek M., Schorzenia przyzębia jako przyczyny chorób ogólnoustrojowych, „Przewodnik Lekarza” 1/2009.
2. Kurek M., Zęby.
3. Pawka B., Dreher P., Herda J., Szewc I., Krasicka M., Próchnica zębów u dzieci problemem społecznym.