Po czterdziestym roku życia każdy z nas zaczyna mieć problemy z kręgosłupem. Jeśli jednak zadbamy o niego wcześniej, unikniemy poważniejszych kontuzji. Kręgosłup zbudowany jest z kostnych kręgów, oddzielonych od siebie krążkami międzykręgowymi. Te ostatnie służą jako swego rodzaju amortyzatory. Kręgi połączone są ze sobą za pomocą stawów. Taka budowa powoduje, że możemy się schylać, odwracać, kręcić głową. Niestety, nasz tryb życia sprawia, że łatwo o zwyrodnienie.

Spacer zamiast siedzenia

Natura zaprojektowała nasz kręgosłup do poruszania się. Dlatego jest on w najlepszej formie, gdy chodzimy. Dużo gorzej „czuje się”, gdy spędzamy wiele godzin w jednej pozycji – np. siedząc lub stojąc. Wtedy zaczyna się męczyć. Niestety, większość z nas – z braku czasu, a może i świadomości nie dba o plecy. Często dźwigamy ciężkie rzeczy, w biurze godzinami siedzimy przed komputerem. Rzadko kiedy mamy wygodne, profilowane krzesło – z reguły korzystamy z najtańszych modeli, niekorzystnie działających na kręgosłup. Po latach udręki stawy kręgosłupa zaczynają się „psuć”. Uszkodzeniu mogą ulec m.in. fragmenty kostnych kręgów, krążki międzykręgowe czy elementy chrzęstne stawów. W efekcie dochodzi do stanów zapalnych.

Wtedy zaczyna boleć. W pierwszym okresie choroby zwyrodnieniowej przestrzeń między kręgami zmniejsza się, przez co zwiększa się nacisk na krążki międzykręgowe. Zbudowane są one z pierścienia włóknistego, który otacza galaretowate jądro miażdżyste. Jednak pod wpływem naprężeń krążek może się zniekształcić. Jądro miażdżyste uwypukla się poza pierścień włóknisty i dochodzi do tzw. przepukliny międzykręgowej – potocznie mówimy wówczas o wypadnięciu dysku. To może doprowadzić np. do rwy kulszowej, poważnej choroby objawiającej się silnym bólem pleców i nóg.

Choroba zwyrodnieniowa może dotyczyć każdego fragmentu kręgosłupa, od części szyjnej, po piersiową i lędźwiowo-krzyżową. Najczęściej jej objawem jest przewlekły ból nasilający się podczas stania i chodzenia. Niekiedy boleć może jedynie kark, utrudniając, a nawet uniemożliwiając ruchy głową. W tym przypadku mogą też pojawiać się zawroty głowy i zaburzenia równowagi.

Leczenie

O tym, jak ono ma wyglądać, decyduje lekarz po dokładnej diagnozie. Na pewno przepisze nam leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne. Wiele zależy od nasilenia dolegliwości. Jeżeli ból jest niewielki lub występuje na niedużej powierzchni, wystarczy zastosować na bolące miejsce odpowiednią maść  bądź żel.

Same lekarstwa nie wystarczą. Żeby przywrócić kręgosłupowi dawną sprawność, konieczna jest rehabilitacja. Specjalista decyduje, jakie ćwiczenia powinniśmy wykonywać i jak często. Pamiętajmy, by nie trenować na własną rękę, bez konsultacji z rehabilitantem. Choroba zwyrodnieniowa może mieć mnóstwo przyczyn, więc to, co pomaga naszemu znajomemu, dla nas może zakończyć się nasileniem bólu.

Osobom cierpiącym pomaga również masaż. Klasyczny prowadzi do rozluźnienia mięśni, wzmacnia też ukrwienie bolących miejsc i przynosi ulgę. Czasem – najczęściej w sanatoriach – stosuje się również masaż wodny. Nasze plecy polewane silnym strumieniem odczuwają ulgę. Zmniejsza się sztywność i napięcie mięśni i, podobnie jak po masażu klasycznym, poprawia ukrwienie bolących okolic. W sanatoriach stawy kręgosłupa leczy się też kąpielami w borowinie czy termoterapią. Ogrzewanie lub oziębianie bolących miejsc powoduje ich lepsze ukrwienie i poprawia elastyczność stawów.

W rehabilitacji stosuje się również elektroterapię. Stymulacja prądem elektrycznym łagodzi ból, zmniejsza napięcie mięśni szkieletowych i poprawia ich ukrwienie. Obecnie możliwa jest elektroterapia w domu pacjenta – rehabilitant przyjeżdża do chorego z odpowiednim urządzeniem. W najpoważniejszych przypadkach, kiedy rehabilitacja i lekarstwa nie pomagają, a chorej osobie grozi trwałe kalectwo, konieczna jest operacja.