Przyczyny choroby Alzheimera nie zostały dokładnie poznane

FAKT. Choroba Alzheimera należy do otępień pierwotnych o nieustalonych przyczynach. Polega na zmianach zwyrodnieniowych w mózgu, a dokładniej na odkładaniu się w mózgu dwóch patologicznych białek (beta-amyloidu i białka tau), co prowadzi do utraty zdolności pełnienia prawidłowych funkcji przez komórki, a w efekcie do ich zaniku. Zanik tkanki nerwowej prowadzi do zaburzenia działania mózgu i nieprawidłowego przekazywania informacji pomiędzy poszczególnymi komórkami nerwowymi, co z kolei doprowadza do utraty pamięci, kojarzenia, pojmowania, trzeźwego myślenia, zdolności uczenia się, a także do pogorszenia się umiejętności komunikacyjnych. Dochodzi również do znacznego obniżenia zdolności radzenia sobie z codziennymi czynnościami. Choroba Alzheimera to zwyrodnieniowa, postępująca i nieuleczalna choroba mózgu, a proces, który zachodzi w mózgu osoby chorej, może trwać przez wiele lat (10-20) przed wystąpieniem objawów choroby.

Wyróżnia się następujące stadia choroby Alzheimera (według B. Reisberg):

Stadium I – brak objawów choroby (zarówno w życiu codziennym, jak i podczas badania lekarskiego).

Stadium II – łagodne zaburzenia funkcji poznawczych. Należą do nich okresowe zaburzenia pamięci, takie jak: zapominanie nazw przedmiotów czy imion, a także zdarzeń z niedawnej przeszłości (chory dobrze jednak pamięta wydarzenie dawno minione). Objawy są jeszcze bardzo subtelne i mogą pozostać niezauważalne przez osoby postronne, a nawet podczas badania lekarskiego.

Stadium III – łagodne zaburzenia poznawcze. Objawy zaczynają być zauważalne przez inne osoby, zwłaszcza z najbliższego otoczenia chorego. Kłopoty z pamięcią lub koncentracją można już wykazać w badaniu klinicznym lub podczas dokładnego wywiadu lekarskiego. Należą do nich: kłopoty z przypominaniem sobie nazw przedmiotów lub imion (w tym także osób nowo poznanych), problemy z odtwarzaniem przeczytanej treści, tendencja do gubienia
wartościowych rzeczy oraz kłopoty z wykonywaniem codziennych czynności.

Stadium IV – umiarkowane zaburzenia funkcji poznawczych (łagodne stadium  choroby Alzheimera). Podczas badania lekarskiego można wyraźnie zauważyć trudności w trakcie wykonywania prostych czynności, takich jak: przywoływanie niedawnych wydarzeń, błędne wykonywanie nieskomplikowanych obliczeń matematycznych, problemy z planowaniem codziennych czynności czy mylenie wydarzeń ze swojego życia. Poza tym w przypadku
osób z powyższymi objawami spada zainteresowanie otoczeniem.

Stadium V – średnio zaawansowane zaburzenia funkcji poznawczych (średnio zaawansowane stadium choroby Alzheimera). Chory ma problem z przypomnieniem sobie tak ważnych informacji, jak własny adres zamieszkania czy numer telefonu, myli pory dnia i nocy, ale najczęściej pamięta imiona swoich bliskich oraz swoje własne. Jest jeszcze samodzielny podczas jedzenia i toalety, ale może mieć problem z doborem garderoby. Może pojawić się
też niechęć do codziennej toalety, zmiany ubrania, częste są też zaburzenia nastroju i zachowania, takie jak agresja, podejrzliwość, lęk przed samotnością. Niezbędna jest pomoc w wykonywaniu niektórych czynności.

Stadium VI – ciężkie zaburzenia poznawcze (zaawansowane stadium choroby Alzheimera). W tym czasie problemy z pamięcią i zaburzenia zachowania pogłębiają się, dochodzi także do zmiany osobowości. Chory przestaje rozpoznawać najbliższe otoczenie, może zapominać imiona krewnych czy opiekunów, ale pamięta swoje. Niezbędna staje się pomoc podczas codziennych czynności: toalety (może zdarzyć się nieotrzymanie moczu) czy ubierania się (zdarza się, że chory myli części garderoby). Zostaje zaburzony cykl snu i czuwania, mogą pojawić się złudzenia i omamy wzrokowe lub słuchowe. Można w tym czasie zaobserwować znaczną zmianę zachowania: mogą pojawić się czynności kompulsywne, takie jak darcie chusteczki lub wykręcanie ręki. Niezbędna jest ciągła pomoc osób drugich.

Stadium VII – bardzo ciężkie zaburzenia poznawcze (bardzo zaawansowane stadium choroby Alzheimera). To ostatnie stadium choroby. W tym czasie chory traci kontakt z otoczeniem, nie jest w stanie kontrolować swoich ruchów i jest całkowicie zdany na pomoc osób drugich. Chory nie jest zdolny do samodzielnego jedzenia czy korzystania z toalety, nie kontroluje działania jelit i pęcherza moczowego, narastają trudności w połykaniu, traci
też płynność mowy i zdolność do samodzielnego chodu, potem siedzenia, a nawet uśmiechu oraz utrzymywania głowy w pozycji pionowej. W ostatniej fazie chory traci całkowicie umiejętność samodzielnego funkcjonowania i wymaga stałej opieki.