Choć może trudno w to uwierzyć, dziecko rodzi się z naturalną tendencją do współpracy. Traktuje rodzinę, jako swoje stado, któremu przewodzą rodzice. Chce zachowywać się tak, by sprawiać im przyjemność. Właściwych zachowań uczy się obserwując, jakie uczucia wzbudzają one u mamy i taty. Umiejętność ta występuje już u noworodków. Jest wielce prawdopodobne, że każdy z nas rodzi się z umiejętnością rozpoznawania uczuć innych ludzi i współodczuwania, czyli empatii. Dowód? Maluch płacze, gdy słyszy inne malutkie dziecko. Zanim skończy trzy latka wielokrotnie udowadnia, że jest wrażliwe na to, co czują inni. Przytula skrzywdzonego kolegę, zajmuje się bezradnym kotkiem. Wychowując dziecko powinniśmy na tym bazować, a więc modelować jego zachowanie mówiąc mu dużo o uczuciach, jego i swoich własnych.

Czemu więc dziecko często zachowuje się dokładnie odwrotnie, niż byśmy chcieli? Jest wiele przyczyn. Przede wszystkim bada granice własnych zachowań i relacji międzyludzkich. Bez tego nie mogłoby się rozwijać. Może czuć jakiś dyskomfort - być głodne lub zmęczone, ale samo nie rozpoznaje tych stanów albo nie umie o nich powiedzieć. Może potrzebuje naszej uwagi i w ten sposób się jej domaga.

Często jednak my sami utrudniamy proces wychowania. Brakuje nam konsekwencji, nie stawiamy dziecku jasnych wymagań lub zmieniamy je pod wpływem chwili. Nierzadko nie zgadzamy się między sobą, jak powinniśmy wychowywać dziecko. W tym wszystkim najbardziej zagubione jest właśnie ono.

Dziecko potrzebuje zasad

Jeśli czegoś od dziecka wymagamy, musimy wiedzieć czego, a więc jakich zasad ma się trzymać. To dziwne, ale na pytanie, jakie zasady obowiązują w naszej rodzinie, większość z nas pewnie zrobi zdziwioną minę. Tymczasem, ciężko czegoś wymagać, o ile to „coś" jest bliżej nieokreślone. Dziecko potrzebuje reguł, według których rządzi się jego świat. Dzięki temu czuje się bezpieczne. Nieograniczona swoboda jest dla dziecka źródłem stresu. Reguły powinni wyznaczać rodzice, to oni są przewodnikami stada. Jeśli dziecko nie wie, jakie są ramy jego zachowania, pozwala mu się na zbyt wiele, co chwila ulega jego zachciankom - jest zdezorientowane i nieszczęśliwe, a świat wydaje się groźny, bo nieprzewidywalny. Dziecko potrzebuje czuć, że ktoś nad nim panuje. Tym kimś powinni być dorośli, w żadnym wypadku ono! Tylko wtedy może bezpiecznie w nim eksperymentować, mając w nich oparcie. 

Niektórym rodzicom stawianie wymagań i bycie konsekwentnym przychodzi z trudem. Nie chcą okazać się suchymi „wapniakami", chcą być bardziej przyjaciółmi niż opiekunami. Jednak relacja dziecko - rodzic nie jest przyjaźnią. Nie ma tu mowy o partnerstwie - rodzice są za dziecko odpowiedzialni, a ono długo nie jest w stanie podejmować samodzielnych decyzji. Ustalanie zasad i wymaganie wobec dziecka, by je stosowało jest naturalnym przedłużeniem miłości rodziców. Na tym polega ich rola.

To, że dziecko naciska, okazuje złość, na różne sposoby próbuje na nas coś wymusić, jest naturalne. Sprawdza, czy zasady, których wymagamy są stałe, co będzie, jeśli je złamie, ćwiczy swoje prawo veta. Gdy dziecko z furią o coś walczy, tak naprawdę chce, byśmy powiedzieli „nie", zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami. Jeśli nie trzymamy się tego, dziecko jest zdezorientowane i niepewne. Stawianie dziecku granic jest ważne dla jego prawidłowego rozwoju.