Borelioza z powikłaniami

- Drugą groźną chorobą wywołaną przez ugryzienie kleszcza jest borelioza, którą zalicza się do najczęstszych chorób zakaźnych w Polsce. Znana jest też pod nazwą krętkowica kleszczowa. Wywołują ją bakterie - tzw. krętki (Borrelia burgdorferi) przenoszone przez wszystkie postacie kleszczy. Co roku zapada na nią kilkadziesiąt tysięcy Polaków. Boreliozy nie można lekceważyć - ostrzega Stanisław Gazda. - Nierozpoznana i nieleczona zagraża licznymi niebezpiecznymi powikłaniami. Kobietom w ciąży grozi nawet poronieniem i uszkodzeniem płodu.

Mój rozmówca uczula rodziców małych dzieci na ukąszenia kleszczy. Objawy są bowiem inne niż u dorosłych. - U dzieci czerwone plamy czy grudki pojawiają się na głowie, twarzy i szyi, natomiast u dorosłych na pośladkach, zgięciu pod kolanami lub pod pachami, czyli tam, gdzie najczęściej przyczepiają się kleszcze. Zarażonych boreliozą leczy się antybiotykami, ta choroba bowiem grozi zapaleniem stawów, zapaleniem mięśnia sercowego czy ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Nieodpowiednie leczenie może doprowadzić do postępu choroby, trwałych zmian w stawach i kalectwa. Neuroborelioza u dzieci może objawiać się zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych lub porażeniem nerwów twarzy.

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu

Okres wylęgania choroby trwa od 2 do 28 dni od momentu ukąszenia. Najczęściej zakażenie jest bezobjawowe, ale u około 30 proc. osób choroba rozwija się w trzech fazach. Pierwsza trwa od 1 do 28 dni. Wówczas objawy są grypopodobne: występuje gorączka, bóle głowy, mięśni, brak łaknienia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Druga faza trwa od 1 do 20 dni i jest to okres wolny od objawów, a trzecia faza to już okres choroby ośrodkowego układu nerwowego pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu. Chory cierpi z powodu wysokiej gorączki, nudności, razi go światło, ma sztywność karku, zaburzenia świadomości, porażenie nerwów czaszkowych i rdzeniowych, drżenia mięśniowe, zaburzenia mowy, zaburzenia snu. U dzieci przebieg choroby jest łagodniejszy niż u dorosłych, ale i tu zdarzają się przypadki śmiertelne. Brak jest leczenia przyczynowego, pozostaje jedynie leczenie objawowe.

Objawy boreliozy

Typowe są czerwone plamy w miejscu ukąszenia, gorączka, osłabienie, bóle mięśni i stawów. Występują one po upływie 3-30 dni po ukąszeniu kleszcza, choć rumień alergiczny lub fizjologiczny widzimy od razu! Następnie czerwone plamy powiększają się obwodowo, stopniowo blednąc od środka, do miejsca ukłucia. Zmiany skórne występują u 80-90 proc. osób zarażonych już na I etapie choroby, chociaż występują również później wtórnie. U reszty - dopiero po kilku miesiącach od zainfekowania - pojawiają się od razu objawy charakterystyczne dla drugiego etapu choroby. Wtedy to następuje rozsiew krętków do innych narządów - zaatakowane są stawy, układ nerwowy lub krążenia. 

Jeśli chory zgłasza się do lekarza w drugim etapie choroby leczenie jest już długotrwałe, bardzo kosztowne. Trwa około sześciu do ośmiu tygodni i nie zawsze jest skuteczne. Trzeci etap może wystąpić do 15 lat od momentu zakażenia. Na tym etapie mogą występować zmiany zanikowe skóry, zaawansowane zwyrodnienie stawów, postępujące zmiany ośrodkowego układu nerwowego prowadzące do demencji, których nie kojarzy się z krętkami ani tym bardziej z kleszczami.