Białka

Białka, podobnie jak tłuszcze, odgrywają w organizmie ważną rolę:

- służą do budowy i odbudowy zużywających się tkanek,
- wchodzą w skład ciał odpornościowych,
- są składnikami mleka, limfy, krwi, hormonów, enzymów,
- utrzymują właściwy odczyn płynów ustrojowych, treści przewodu pokarmowego,
- regulują ciśnienie krwi,
- są nośnikami niektórych składników mineralnych i witamin.

Bez ich udziału nie jest możliwy wzrost, rozwój organizmu, odporność na choroby, gojenie się ran, odnowa tkanek. Ich źródłem dla człowieka są produkty zwierzęce: mięsa, wędliny, drób, ryby, mleko, sery, jaja oraz roślinne: ziemniaki, warzywa i owoce. O wartości odżywczej tej grupy związków decyduje zawartość w nich egzogennych (niezbędnych) aminokwasów oraz ich wzajemne proporcje. Najlepiej wykorzystywane przez organizm ludzki jest białko pochodzenia zwierzęcego (białko jaja kurzego). Niekiedy jednak należy ograniczyć spożycie białka. Dieta łatwostrawna niskobiałkowa zalecana jest w chorobach wątroby i nerek, przebiegających z niewydolnością tych narządów.

Jadłospis ustala się indywidualnie dla każdego chorego. Zapotrzebowanie energetyczne wynosi 2000-2500 kcal/dobę. W przypadku niewydolności nerek źródłami energii są: produkty węglowodanowe i tłuszczowe, ale w niewydolności wątroby głównym źródłem kalorii są cukry, ponieważ tłuszcze obciążają chory narząd. Dieta niskobiałkowa to 40-50 g tego składnika pokarmowego na dobę, z czego 3/4 powinno być pochodzenia zwierzęcego. Konieczne jest ograniczenie białka niepełnowartościowego (roślinnego) przez wprowadzenie pieczywa niskobiałkowego.

W niektórych stanach chorobowych niezbędne jest stosowanie diety łatwostrawnej bogatobiałkowej. Dotyczy to: rekonwalescentów, pacjentów z rozległymi oparzeniami, poważnymi ranami, chorób przebiegających z gorączką i chorób nowotworowych. Celem diety jest dostarczenie dostatecznej ilości białka do budowy oraz odbudowy enzymów, hormonów, ciał odpornościowych, tkanek ustrojowych. W jadłospisie powinno się znaleźć 100-120 g/dobę, a w rozległych oparzeniach nawet 150 g/dobę, w tym 75 proc. białka zwierzęcego. Aby spełniło ono swoje zadanie, należy zapewnić właściwą wartość kaloryczną posiłków, w przeciwnym razie będzie ono wykorzystywane do celów energetycznych.

Bibliografia

Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2007.