Bakterie probiotyczne

Do grupy probiotycznych bakterii mlekowych zalicza się niektóre szczepy bakterii z rodzaju Lactobacillus, Bifidobacterium oraz Enterococcus. Ich wspólną cechą jest zdolność do beztlenowego fermentowania węglowodanów (cukrów prostych, disacharydów oraz niektórych oligo- i polisacharydów). Fakt ten wykorzystywany jest w przemyśle spożywczym w produkcji żywności sfermentowanej – kiszonej kapusty, ogórków, jogurtów, kefirów czy serów twarogowych i dojrzewających.

Charakterystyczny kwaskowaty smak i aromat produkty te zawdzięczają tworzącemu się podczas fermentacji kwasowi mlekowemu. Kwas ten spełnia w organizmie ludzkim wiele istotnych funkcji – zwiększa wchłanianie wapnia, żelaza i fosforu, przyspiesza motorykę jelit i trawienie białek oraz pobudza wydzielanie kwasu żołądkowego. Ponadto wraz z innymi substancjami wytwarzanymi przez bakterie mlekowe, głównie krótkołańcuchowymi kwasami tłuszczowymi, nadtlenkiem wodoru i bakteriocynami, zdolny jest do degradacji patogennych szczepów bakterii (Salmonella, Escherichia, Klebsiella, Listeria) i związków rakotwórczych (nitrozoamin, azobarwników, mikotoksyn).

Bakterie probiotyczne syntezują także laktazę – enzym rozkładający cukier mleczny. Pozwala to zmniejszyć objawy nietolerancji laktozy, na którą cierpi w Polsce od 20 do 30 proc. populacji.

Lactobacillus

Bakterie te występują w mleku i jego przetworach, mięsie oraz zbożach, są ponadto stosowane w produkcji żywności sfermentowanej. Rodzaj Lactobacillus liczy ponad 100 gatunków, z których Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus plantarum, Lactobacillus casei, Lactobacillus paracasei tworzą naturalną florę bakteryjną przewodu pokarmowego człowieka, głównie jelita cienkiego. Stosowane są przede wszystkim w leczeniu biegunek poantybiotykowych, rotawirusowych, występujących po chemioterapii oraz w trakcie podróży. Niektóre szczepy Lactobacillus acidophilus obniżają ponadto poziom cholesterolu we krwi, a Lactobacillus rhamnosus – ryzyko wystąpienia alergii u noworodków.

Bifidobacterium

Nazywane są potocznie bifidobakteriami. Do tego rodzaju należy blisko 30 gatunków bakterii, z których 14 występuje naturalnie w ludzkim organizmie. Bifidobakterie stanowią główną mikroflorę przewodu pokarmowego noworodków karmionych mlekiem matki oraz przeważają w jelicie grubym dorosłego człowieka. Jako probiotyki stosuje się głównie szczepy Bifidobacterium bifidum i Bifidobacterium lactis. Szczególnie pomocne są w leczeniu zaparć oraz zakażeń układu moczowego.