Bezpośrednie działanie toksyczne jest charakterystyczne dla danej grupy antybiotyków lub konkretnego leku.

Antybiotyki – działania niepożądane

1. Najczęstszym działaniem niepożądanym antybiotyków, zwłaszcza podawanych doustnie, jest znaczne wyjałowienia naturalnej flory bakteryjnej człowieka, tzw.: dysbakterioza. Następstwami dysbakterioz mogą być zaburzenia trawienia i przyswajania substancji odżywczych, a co się z tym wiąże niedobory witaminowe. Kolejnym następstwem zmniejszenia ilości naturalnych bakterii jest możliwość rozwoju nadkażeń. Nadkażenia powstają w wyniku zajęcia przez obce, szkodliwe drobnoustroje miejsca, w którym zazwyczaj żyją naturalne i korzystne dla nas bakterie. Najczęściej są to zakażenia opornymi na antybiotyki bakteriami typu: gronkowce lub pałeczki albo zakażenia grzybicze. Tego typu nadkażenia mogą być bardzo niebezpieczne, a nawet śmiertelne dla pacjenta.

2. Często, niezależnie od rodzaju antybiotyku, występują także zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunki. Większość tych dolegliwości ma jednak dość łagodny przebieg i ustępuje po zakończeniu leczenia.

3. Zdarza się także, że antybiotyki wywołują reakcje uczuleniowe. Ich siła i natężenie mogą być różne, od wysypek skórnych o charakterze pokrzywek, przez obrzęki i gorączkę, aż do wstrząsu anafilaktycznego (uczuleniowego), który może prowadzić nawet do śmierci.

4. Najpoważniejszymi działaniami niepożądanymi są efekty toksyczne w obrębie ważnych dla życia układów: działanie nefrotoksyczne – uszkadzające nerki; działanie hepatotoksyczne – uszkadzające wątrobę; działanie ototoksyczne – niszczące struktury ucha wewnętrznego oraz działanie toksyczne na szpik kostny.
Jednak pomimo ryzyka, jakie niesie za sobą przyjmowanie antybiotyku, musimy pamiętać, że antybiotyki wciąż są podstawową bronią przeciw groźnym bakteriom. Kiedy więc nasz organizm zaatakują bakterie, rozwijająca się infekcja zmusi nas do wizyty u lekarza, a lekarz zaleci przyjmowanie antybiotyku, koniecznie go zażyjmy. Aby jednak antybiotykoterapia była w stu procentach skuteczna i pozbawiona efektów ubocznych, musimy koniecznie przestrzegać określonych zasad antybiotykoterapii.