- Na jakie schorzenia narażone są nasze oczy?

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD). Jest to schorzenie siatkówki, które powoduje utratę centralnego widzenia. Zdrowa plamka żółta umożliwia rozpoznawanie szczegółów, daje szansę ostrego widzenia do bliży, dali oraz rozpoznawania barw. AMD jest w tej chwili najczęstszą przyczyną pogorszenia lub nawet całkowitej utraty wzroku. Zwyrodnienie plamki żółtej bardzo utrudnia codzienne życie. Osoba z takim schorzeniem nie jest w stanie sama funkcjonować, może mieć problem z czytaniem, rozpoznawaniem nominału pieniędzy, twarzy. Chorzy skarżą się, że widzą postać, ale nie całą - bo w obrębie centralnego widzenia mają plamę.

- Kiedy jeszcze powinniśmy iść na wizytę do lekarza okulisty?

Od razu, gdy tylko zauważymy jakiekolwiek niepokojące objawy: zaburzenia ostrości widzenia, widzenie podwójnie, zamglone, skrzywiony obraz, mroczki i błyski przed oczami, zaczerwienienie oka, gdy pojawiają się częste bóle głowy, oczu. Za pomocą podstawowego badania okulistycznego lekarz może wykryć wady wzroku i schorzenia okulistyczne.

- A jak często badać się profilaktycznie?

Dobrze, by nawet zdrowe osoby przed 40. rokiem życia raz na 2-3 lata kontrolowały się okulistycznie; po 40. roku życia - raz na 2 lata, a po 50. - raz na rok.

- Dlaczego to takie ważne?

Z wiekiem rośnie ryzyko wielu chorób oczu, np. zwyrodnienia plamki żółtej, jaskry. Dzięki badaniu okulistycznemu można je wykryć, zanim objawy będą poważne. Na przykład pierwszych objawów jaskry zwykle nie sposób zauważyć. Tylko u niektórych osób oznaką choroby mogą być bóle głowy, oczu, zamglone widzenie. U większości jaskra nie daje żadnych objawów, mimo że uszkadza nerw wzrokowy. Zmiany są nieodwracalne i mogą powodować stopniowe zawężanie pola widzenia i utratę wzroku.

- Jak leczy się jaskrę? Czy tylko operacyjnie?

Jeśli choroba nie jest mocno zaawansowana, leczenie polega na przyjmowaniu odpowiednio dobranych leków przeciwjaskrowych - w postaci kropli do oczu. Zależnie od zaawansowania jaskry można również zastosować leczenie laserowe bądź chirurgiczne. Zabieg chirurgiczny wykonuje się w szpitalu, a po zabiegu, zależnie od postępu choroby, w różnym czasie czasem wraca się do leczenia miejscowego.

- Moja babcia miała zaćmę. Czy ja też będę chora?

Niekoniecznie, choć tak może się stać. Zaćma jest zwykle naturalnym procesem starzenia się soczewki oka .. Wraz z wiekiem zawarte w niej białka starzeją się i soczewka robi się bardziej żółta, aż do brązowej lub szarobrązowej. Proces ten trwa miesiące i lata. O ile nie mamy do czynienia z przypadkami zaćmy pourazowej, prowadzi stopniowo do pogorszenia widzenia. Niektórzy zauważają gorsze widzenie nocą, inni skarżą się, że widzą jak przez brudną szybę. A bywa i tak, że osoba nosząca okulary plusowe do czytania zaczyna czytać bez okularów, ale źle widzi daleko.

W początkowym stadium u części chorych skutecznie działają leki podawane w postaci kropli, jednak w większości przypadków konieczne jest leczenie chirurgiczne. Decyzję o operacji podejmuje pacjent indywidualnie, w zależności od tego, czy zmętnienie soczewki przeszkadza mu w wykonywaniu codziennych czynności lub pracy. Zarówno operacje jaskry, jak i zaćmy można wykonać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Zwykle jednak dość długo się na nie czeka.

- Niewielka wada wzroku musi korygowana, czy lepiej jednak trochę zmuszać oko do lepszej pracy, nie zakładając okularów?

Kiedyś rzeczywiście niektórzy okuliści zalecali osobie np. z krótkowzrocznością rzędu -4 dioptrii, żeby nosiła okulary mniejsze, np. -3, by w ten sposób zmusić oko do pracy. Dziś wiadomo, że to błędne podejście. Taka wada wzroku powinna być korygowana w pełni, gdyż inaczej będzie się pogłębiać.

- Co lepiej nosić: okulary czy soczewki kontaktowe?

Soczewki kontaktowe są korekcją niewątpliwie bardziej fizjologiczną, nie ograniczają pola widzenia, tak jak okulary. Można nimi pełniej skorygować wadę wzroku. Problem jednak polega na tym, że wiele osób używa ich nieprawidłowo: kupuje nie takie, jakie zalecał lekarz, dobiera złe preparaty pielęgnacyjne, albo nosi za długo - np. śpi w soczewkach, które na noc powinno się zdejmować. W ten sposób można bardzo sobie zaszkodzić. Dlatego właśnie osoby, które noszą soczewki, powinny częściej chodzić do okulisty, zwykle co 6-8 miesięcy.

- Nie potrafiłam przyzwyczaić się do soczewek. Trochę mnie kusi, żeby skorygować wadę wzroku laserem i wreszcie przestać nosić okulary. Boję się jednak powikłań.

Zabiegi wykonuje się zazwyczaj u osób, które skończyły 21 lat. Można wtedy liczyć na to, że wada wzroku nie powiększy się, a tym samym zabieg przyniesie trwałe efekty. W wybranych przypadkach można wykonywać je u dzieci i młodzieży. Laserowo można korygować wszystkie wady wzroku: krótkowzroczność do -10 dioptrii, nadwzroczność do +4 i astygmatyzm do 6 dioptrii. Powikłania pod warunkiem wykonywania zabiegu przez doświadczonego chirurga w renomowanym ośrodku występują bardzo rzadko - u mniej niż l procenta pacjentów.

- Nie tylko dorośli mają problemy ze wzrokiem. Z badania, które przeprowadzono w ubiegłym roku wśród uczniów warszawskich podstawówek wynika, że około 30-40 proc. z nich wymaga korekcji wad wzroku. Jakie objawy powinny skłonić nas, żeby iść z dzieckiem do okulisty?

Dziecko nie powie nam, że źle widzi, bo przecież nie wie, jak widzieć powinno. Na pewno warto iść do okulisty, jeśli cokolwiek nas zaniepokoi, np. to, że dziecko siada blisko telewizora, mruży oczy, często skarży się na bóle głowy, w szkole ma kłopoty z czytaniem i pisaniem. Okulista sprawdzi, czy przyczyną problemów jest wada wzroku.

Jednak nawet, jeśli dziecko nie ma żadnych problemów z oczami, warto zbadać mu wzrok, gdy ma 7-8 lat, czyli kiedy zaczyna naukę w szkole podstawowej. Następne badania warto przeprowadzić w wieku 12-13 lat, kiedy to następuje kolejny skok rozwojowy. Wtedy również wada wzroku może bardzo szybko się pogłębić.